۱۳۹۶ مهر ۲۷, پنجشنبه

موردِ یک نانوا




علی بهرامی یک نانواست در خرمدره؛ شهری ٧٠‌ هزارنفری در ٩٠ کیلومتری زنجان. اگر اهل توییتر و تلگرام بوده باشید، لابد در این یکی، دو روز گذشته، عکسی از او را مقابل نانوایی‌اش دیده‌اید که زیر آن نوشته شده بود: «یک نانوا در شهر خرمدره (استان زنجان)، اگه نون رو داخل نایلون پلاستیکی نذاری، دوتا نون اضافه رایگان میده». خیلی از کاربران شبکه‌های اجتماعی «کامنت به ستایش» گذاشته بودند! دیروز تلفنی با او صحبت کردم. خوشحال بود از بازتاب ایده‌ای که به اجرا گذاشته و می‌خواست که حمایت شود. او در نانوایی خود حق انتخاب را از مشتری سلب نکرده، ولی این جایزه را از محل درآمد خود کنار گذاشته که در صورت استفاده‌نکردن مشتری از نایلون پلاستیکی، دو نان رایگان به مشتری بدهد؛ به‌این‌ترتیب او برای هربار استفاده‌نکردن از نایلون پلاستیکی، ٣٢٠ تومان جایزه می‌دهد! علی بهرامی یکی از موفق‌ترین نمونه‌های حضور داوطلبانه مردم در پاسداری از سلامت و محیط‌زیست است. خوشبختانه در سال‌های اخیر با سرعت بسیاری سطح نگرانی و دغدغه‌های زیست‌محیطی نزد جامعه افزایش یافته است، اما آنچه مورد «علی بهرامی» (و امثال آن) را شاخص می‌کند، فراتررفتن از نگرانی صرف و صورت‌دادن اقدامی عملی و مستمر در حد بضاعت کسب‌وکار برای فرهنگ‌سازی است. فارغ از نقش مبنایی نهادهای حاکمیتی برای سامان‌دادن به این اوضاع، لااقل برای کاستن از سرعت تخریب محیط‌زیست، ضروری است از پتانسیل علاقه‌مندی داوطلبانه شهروندان به حفاظت از محیط‌زیست حمایت کرده و مجالی فراخ برای تشویق، معرفی، تربیت و راهنمایی این استعدادها و قابلیت‌های اجتماعی فراهم شود. یادآوری این نکته که علی بهرامی تا دوم ابتدایی بیشتر درس نخوانده، ولی ارتباط خود را با مطالعه حفظ کرده، احتمالا برای متولیان امر، بخشی از نقشه راه را واضح‌تر می‌کند. همچنان که از یاد نمی‌بریم «ما اغلب تصمیماتی می‌گیریم که بر مردمانی در آینده دور تأثیرگذار است، درحالی‌که این مردمان، امروز برای دفاع از خودشان حضور ندارند.»

این یادداشتم در روزنامه شرق: +



۱۳۹۶ مهر ۲۵, سه‌شنبه

دوربین‌های مدار بسته‌ی باز!







10 روز پیش در یکی از خیابان‌های شهر زنجان، یک موتورسوار بدون رعایت حق تقدم وارد خیابان اصلی شد. همزمان یک سواری با سرعت بالا از راه رسید و اتفاقی که نباید رخ می‌داد، رخ داد؛ 2 نفر جان دادند و دو خودروی پارک شده دیگر نیز در کنار خیابان، آسیب‌های جدی دیدند. پلیس، 50 – 50 دو طرف را مقصر اعلام کرده ولی آنچه مسئله این تصادف را قابل‌ توجه‌تر می‌کند این است که به فاصله اندکی بعد از این رخداد تاثرانگیز، فیلم صحنه تصادف در کانال‌هایی که برای جذب مخاطب با هم مشغول مسابقه هستند، منتشر شد، آن هم از دوربین مدار بسته یکی از صنوف محل. برخی از کانال‌ها به دلیل اعتراض خانواده قربانی (یا قربانیان)، فیلم را از دسترس خارج کردند ولی برخی دیگر به این اعتراض‌ها ‌توجه نکردند.

دسترسیِ عمومیِ آسان و فوری به محتوای انبوهی از دوربین‌های مداربسته‌ای که در همه جای شهر چشم‌های خیره خود را گشوده‌اند، یک تهدید جدی برای حریم شخصی شهروندان است. اگر قرار باشد اصناف راه محتوای دوربین‌های مداربسته خود را به آسانی به روی خیل سوداگران شبکه‌های اجتماعی باز کنند، تصور این‌که چه سواستفاده‌هایی ممکن است علیه شهروندان صورت بگیرد، یا این تصاویر مبنای چه قضاوت‌های نادرستی توسط شهروندان علیه یکدیگر قرار بگیرد، نگران‌کننده است. باید نهاد ناظر با کسانی که عرصه زندگی عمومی و عادی مردم را عرصه تصویربرداری‌های بی‌محابای خود می‌دانند و آنچه ضبط کرده و اندوخته‌اند را به راحتی منتشر می‌کنند، برخورد جدی‌تری کند.

شاید چنین به نظر برسد که این امکان، همزمان برای همه صاحبان گوشی‌های تلفن همراه دوربین‌دار مهیاست که بی‌اجازه از هر جایی که دل‌شان می‌خواهد فیلم و عکس می‌گیرند و منتشر می‌کنند؛ این درست است اما حتما همه می‌پذیریم که دوربین‌های مداربسته‌ای که 24 ساعته آرام بر سینه دیوار، یا گوشه‌ای مخفی از خیابان و میدان جا خوش کرده‌اند و شهروندان را به اسم تامین امنیت رصد می‌کنند، دستانی بسی گشاده‌تر برای سرک‌کشیدن‌های بی‌جا دارند، هر چند این نیز، دوربین‌به‌دست‌های خیابانی را معاف از رعایت حریم‌ها و اخلاق نمی‌کند.

۱۳۹۶ مهر ۲۲, شنبه

✅ اصل ماجرا

نیکلاس کریستوف (خبرنگارنیویورک تایمز) توییت کرده که «برای تقریبا٤٠ سال آمریکا برای انزوای ایران سعی می‌كرد اما حالا به‌نظر می‌رسد سیاست‌های ترامپ درباره ایران دنبال انزوای آمریکاست»، دیوید روتکوف (خبرنگار واشنگتن‌پست) هم توییت کرد: «اگر هدف ترامپ از سخنرانی امشب خود، تقویت حمایت قدرت‌های بزرگ از ایران و منزوی کردن بیشتر آمریکا بود، باید گفت به موفقیت بزرگی دست یافت.» ایندیپندنت گزارش کرد: «اتحادیه اروپا عدم تایید توافق هسته‌ای ایران توسط دونالد ترامپ را محکوم کرد» و رویتر هم نوشت: «‏آلمان، فرانسه و بریتانیا در بیانیه‌ مشترکی اعلام کردند که برجام نتیجه ۱۳سال مذاکره‌ست و به اجرای کامل آن توسط همه طرف‌های توافق متعهد می‌مانند.» نیلوفر قدیری (روزنامه‌نگار ایرانی) هم توییت کرد: «حواستون هست كه به جای مقامات ایرانی، این مقامات اروپایی هستن كه یك به یك دارن به سخنرانی امشب ترامپ پاسخ میدن.»

اصل ماجرا همین است؛ بر خلاف تجربه «جنگ با عراق» و «مذاکرات هسته‌ای منتهی به بهار سال 92» که ایران به هر دلیل و طریقی (حق یا ناحق، درست یا نادرست) دیگران را، از روسیه و چین گرفته تا همه اعضای شورای امنیت سازمان ملل، علیه خود متحد کرد و بر اثر آن، فشارها تجمیع و عقب‌نشینی ناگزیر شد، این ثمره برجام و تعامل سازنده با جهان است که رییس‌جمهوری آمریکا را در پی موضع‌گیری‌های دیشب‌اش، منزوی کرده و محکوم. با برجام، دنیا دانست که باید درباره باور اتهام تفاهم‌گریزی جمهوری اسلامی، تجدید نظر کند.

۱۳۹۶ مهر ۱۸, سه‌شنبه

✅ آن آفت






رییس‌جمهوری اول هفته در سخنرانی مراسم آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها، با انتقاد از سخت‌گیری علیه یک جناح سیاسی کشور گفت: «البته شاید بعضی از دستگاه‌ها بیکارند، به هر حال شغلی باید داشته باشند، ناچارند یک عده‌ای را دم به ساعت احضار کنند. یک جناحی از اول ساختمان، دیوارش کوتاه ساخته شده.» (عین کلمات)

روز گذشته رییس قوه قضاییه هم گفته: «اخیراً برادر بزرگواری گفته است که قوه قضاییه از سر بیکاری دائماً اقدام به احضار افراد می کند. این سخنان بسیار کم لطفی است. در پاسخ باید گفت که قوه قضاییه حسب وظیفه اصلی و ذاتی خود اقدام به رسیدگی قضایی و اجرای عدالت می کند، دستگاه قضایی با دریافت گزارشها و یا دریافت شکایت، باید در صورت اقتضا افرادی را احضار کند و از آنان تحقیق به عمل آورد. بنابراین قوه قضاییه از سر بیکاری افراد را احضار نمی کند. اگر بیکاری وجود دارد این شما هستید که چهار سال کشور را رها کردید و دور برجام سینه زدید گویی کشور کار و مشکل دیگری ندارد.»

این اولین تقابل علنی روسای قوا و کشیدن دعوا بین مردم نیست؛ باور اینکه مقامات ارشد کشور بی‌توجهند به پیامی که مردم از این نزاع‌ها می‌گیرند (فارغ از این که حرف کدام‌یک به‌حق و درستی نزدیک‌تر است)، دشوار می‌نُماید.

با این حال، در این فقره اخیر توجه به چند نکته ضروری به نظر می‌رسد:

🔹 رییس‌جمهوری از قوه قضاییه نام نبرده بود و مگر احضارها فقط کار دستگاه قضایی است؟ مگر اصل مواجهه قضایی تند با اصلاح‌طلبان واقعیت ندارد؟ در این که قوه قضاییه به معنای دقیق کلمه «بیکار» نیست، تردیدی وجود ندارد. اطاله دادرسی به عنوان یکی از معایب بزرگ نظام قضایی کشور، همواره مورد نقد خود مقامات ذیربط هم بوده و عموما دلیل آن، مشغله زیاد قضات و کمبود نیرو اعلام می‌شود. با این حال اشاره رییس‌جمهوری حتی اگر دقیقا متوجه قوه قضاییه بوده باشد، متوجه رویکردهای سیاسی بارز قوه قضاییه، در میانه گرفتاری به این عیب بزرگ است که در دوره انتخابات نیز به خصوص در رفتار سخنگوی قوه در جهت تقویت جبهه رقبای حسن روحانی متجلی بود.

🔹 اینکه «چهار سال کشور را رها کردید و دور برجام سینه زدید گویی کشور کار و مشکل دیگری ندارد» زیر سوال بردن همه فعالیت‌های دولت، از بیخ و بُن، نیست؟ این شرط انصاف و عدالت است؟ «کشور را رها کردید»؟ «دور برجام سینه زدید»؟ اگر فرم  انتقاد روسای قوای کشور از یکدیگر این باشد، تخطئه و تمسخرِ سطحِ تحلیل و انتقادها علیه اوضاع جاری مملکت در تاکسی‌ها و قهوه‌خانه‌ها نباید متوقف شود؟! کشور به آرامش احتیاج دارد؛ اگر رییس‌جمهوری سخنی نادرست و یا نادقیق گفته، راه مواجهه و مقابله با آن، زیر سوال بردن «همه چیز» نیست؛ این کار حتی «انقلابی» هم محسوب نمی‌شود. نگاه صفر و صدی آفت قضاوت است و چه کسی شایسته‌تر از رییس دستگاه قضاوت برای توجه عملی به تبعات این آفت‌زدگی؟


🔺 واکنش علی مطهری:+